Dobrodošli u Jezero
Opština Jezero nalazi se u jugozapadnom dijelu Republike Srpske, BiH, na Plivskom jezeru. Sjedište opštine se nalazi u naseljenom mjestu Jezero. Graniči se sa opštinama Šipovo, Mrkonjić Grad i Jajce. Jezero je podjednako udaljeno od ova tri grada (oko 11 km od sva tri grada).
Kultura
Zgrada željezničke stanice izgrađena 1913. godine, a nacionalnim spomenikom je proglašena 2015. godine. Ova zgrada je i jedini objekat u opštini Jezero izgrađena u vrijeme austro-ugarskog perioda i bila je veoma značajan objekat u vrijeme industrijskog razvoja BiH.
Jezero se prvi put spominje u putopisu Evlije Čelebije 1660. i u putopisima 19. i 20. vijeka kao omiljeno izletničko mjesto putnika toga vremena koji ga porede sa Kašmirom i Venecijom.
Na topografskim kartama od XV do XIX vijeka naselje je upisano pod imenom Lestro, Iesero, Lesero, Lessero, Iessere.
U putopisu Ivana K. Sakcinskog 1850. piše da se naselje zove grad ,,Bielo Jezero“, a mjesto ,,bosanskom Veneciom“.
Jezero se spominje 1878. kao mjesto otpora austrijskoj okupaciji za čije će uprave biti politička ispostava u statusu seoske opštine, pripadajući kotaru Jajce, travničkom okrugu.
Veći značaj dobija izgradnjom pruge uskog kolosijeka Ota Štajnbasa 1913. kao tranzitna i pretovarna stanica. Ova pruga će odigrati ključnu ulogu u II svjetskom ratu. Ukinuta je 1970. kao nerentabilna pruga uskog kolosijeka.
Priroda
Kroz centar opštine Jezero pravcem jug-sjever protiče rijeka Pliva bogata potočnom pastrmkom. Iznad naselja na istočnoj strani nalazi se dominantno brdo Otomalj (1.054 m.n.v.), a u podnožju dva manja jezera: Veliki i Mali Đol sa rječicom Draganovac (posebno zanimljiv je izgled Velikog i Malog Đola u obliku kruga kao savršenog primjera prirodne geometrije).
Sa lijeve strane rijeke Plive ulijeva se rječica Perućica, sa zapadne rječica Jošavka. Na jugozapadu nalazi se vijenac planine Lisine sa vrhovima Skok 654 m.n.v., Sinjakovo 1.101 m.n.v.; a sjeverno Dubrave 736 m.n.v.
Jezero je ljeti primamljivo za kupače, zbog mirne i tople vode, ali i za ribolovce jer je bogato sa smuđom i šaranom. Do jezera postoji prilazni put sa parkingom i ugostiteljskim objektom.
Crkva Svetog velikomučenika Kneza Lazara
Pravoslavni hram Sv. velikomučenika kneza Lazara. Prvi hram u Jezeru izgrađen je za vrijeme austrijske vlasti od drveta dok je 1924. novi građen od kamena. Porušen od strane Nezavisne Države Hrvatske 1942. Obnovljen 1949. Hram je zapaljen 1995. od strane Hrvatskog Vijeća Obrane i Hrvatske vojske Republike Hrvatske. Pripada arhijerejskom namjesništvu jajačko-mrkonjićkom, bihaćko-petrovačkoj eparhiji.
Careva džamija
Sultan Bajazidova ili Careva džamija sagrađena na adi od 1512. do 1524. od strane sultana Bajazida II. Obnovljena: 1968. Porušena 1992. Ponovo podignuta 2007. Pripada travničkom muftijstvu, jajačkom medžlisu.
Krater Jezero na planeti Mars
Krater na planeti Mars dobio je ime po opštini Jezero o čemu svjedoči pismo NASE koje je dodijeljeno opštini u septembru 2019, od strane Ambasadora SAD-a u Bosni i Hercegovini, Erika Nelsona.
U sklopu misije MARS 2020, koju provodi NASA, 30.07.2020. godine lansirana je raketa sa roverom „Upornost“ na Mars, što je propraćeno uživo prenosom ispred zgrade opštine Jezero. Rover je sletio na krater Jezero na Marsu, a cilj misije je prikupljanje uzoraka i dokaza o životu na pomenutom krateru.
