Dobrodošli u Kalinovik
Opština Kalinovik se nalazi u jugoistočnom dijelu Bosne i Hercegovine. Graniči se sa opštinama Foča na istoku, Trnovo i Ustikolina na sjeveru, Konjic na zapadu, Nevesinje i Gacko na jugu.
U srednjevjekovnom periodu, Kalinovik se prvi put pominje oko 1323. godine kao župe Viševa i Zagorje, kojim je vladao Stefan Vukšić Kosača, Herceg Stefan.
Najvećim dijelom, opština se prostire na visoravni Zagorje omeđena planinskim vijenacima Treskavice (2.088 m), Lelije (2.032 m), Zelengore (2.014 m) i Crvnja (1.920 m). Visoko-planinski reljef je dominantan i zahvata preko 80% teritorije. Doline gornjih tokova rijeka Neretve na jugu i Bistrice na sjeveroistoku,te reljef i hidrografija imaju presudan uticaj.
Kultura
Opština Kalinovik imala je burnu istoriju, počevši od rimskih naseobina pa do upada Ilira i Slovena, jer je ovo područje imalo vojno-strateški i privredni značaj. To potvrđuju brojni rimski putevi, srednjovjekovna utvrđenja i gradovi kao što su: Obalj, Ulog, Ljusići, Bojići i Vlaholje.
Da je na području opštine Kalinovik postojao i buran srednjovjekovni život svjedoče i mngobrojni stećci, kojih je do danas pronađeno i evidentirano 1793. Kulturna i monumentalna vrijednost ovih spomenika je izuzetna i baš zato su se našli na listi UNESCO kulturne baštine. Izdvajaju se nekropola stećaka „Čengića bara“ i „Gvozno“ na kojima se nalaze stotine i desetine stećaka, ploča, sanduka, sljemenaka i spomenika u obliku križa.
Iako još uvijek nije pod UNESCO zaštitom, tvrđava Gradina predstavlja izuzetno važno kulturno-istorijsko naslijeđe opštine Kalinovik. Izgrađena je za vrijeme Austrougarske vladavine u XIX vijeku. Tvrđava je znatno oštećena za vrijeme Drugog svjetskog rata.
Među stanovnicima kruži priča da je u ovoj tvrđavi Adolf Hitler stekao svoj prvi čin kaplara. Na tvrđavi su snimane scene za film „Diverzanti“ i kadrovi za film „Bitka na Sutjesci“.
Izuzetnu kulturnu vrijednost predstavljaju i brojni vjerski objekti na području opštine, među kojima se izdvajaju: Crkva Sv. Petra i Pavla u Kalinoviku; Crkva Sv. Vasilija Ostroškog na Ulogu; Hram Svete Trojice na Osijama; Crkva rođenja Svetog Jovana Krstitelja; Crkva Svete Ane u Ulogu; Džamiha Mehmed bega Šestokrilovića.
Priroda
Opština Kalinovik zahvata dijelove planinskih masiva Treskavice, Visočice, Prenja, Lelije i Zelengore sa gornjim tokom rijeke Neretve i njenim pritokama te visoravan Zagorje sa brojnim uvalama, vrtačama, ponorima, dolinama i pećinama. Veliki kuriozitet je planina Treskavica sa čuvenih 365 izvora.
Raspored izvorskih voda, glečerskih jezera i stalnih vodotoka na opštini je gotovo idealan. Na području opštine izvire rijeka Neretva u dužini od 40 km. Osim Neretve opštinu krasi 12 jezera uokvirenih predivnim planinskim masivima. Na području opštine nalazi se preko 150 pećina.
Svakako najveću atrakciju predstavljaju planinski masivi Zelengore i Treskavice.
Zelengora po mnogima najljepša planina u BiH. Sa svojim glacijalnim jezerima, koje su zbog posebne ljepote prozvane „Gorske oči“, predstavlja pravu atrakciju za sve posjetioce. Za Zelengoru važi pravilo ko je jednom posjeti uvijek joj se vraća. Ogromna zelena prostranstva šuma i pašnjaka, bogatstvo šumskim plodovima, ljekovitim biljkama, čist, nezagađen vazduh predstavlja pravu vazdušnu banju i oazu mira, potrebnu savremenom čovjeku. Najveći vrh je Bregoč-2014m. Jezera koja su na ovoj teritoriji su veoma atraktivna za posjetioce i to u prvom redu Orlovačko jezero i Kladopoljsko jezero.
Treskavica je planina velikih vrhova, prostranih pašnjaka i divnih jezera. Sa svojih 365 izvora, velikim brojem jezara, predivnim pašnjacima, krasom i bogatom florom i faunom predstavlja pravu atrakciju za planinare, turiste i sve ljubitelje prirode. Najveći vrh je Đokin toranj-2088 m, odakle sunčanim danom pogled seže do Jadranskog mora.
Na planini Treskavici, iznad samog Gvozna polja u prelijepoj bukovoj šumi nalazi se jezero Gvozno. Okruženo je vrhovima Mali Treskać (1969m), Malim vratlom (1950m) i Bosanskim Vratlom (1780m). Jezero se dijeli na dva dijela, Veliko i Malo jezero. Ljeti je jezero bogato vodenim biljkama i većim dijelom zaraste i postaje rajsko stanište za divlje patke.
Jednim dijelom svoje površine i Nacionalni park Sutjeska se prostire na teritoriji opštine Kalinovik. Svakako da se radi o najvećem prirodnom blagu na ovim prostorima, koji obiluje bogatom ponudom, sadržajima i mogućnostima za razvoj avanturističke ponude.
Avantura
Bogata priroda ovog kraja jednostavno mami u avanturu.
Planinarenje, vožnja biciklom, speleologija….su samo neke od aktivnosti u kojima možete uživati.
Kalinovik se nalazi na Bijeloj liniji „Via Dinarika“ projekta.
Gastro
Bogatstvo prirode i čist vazduh čine da je svaki zalogaj spremljen vrijednim rukama ovih domaćina poseban doživljaj za nepce.
Nadaleko poznat „kalinovački gulaš“ možete isprobati na kotlićijadi koju organzuje TO Kalinovik.
Planinarsko-turistički dom Jelašca nalazi se na stazi Via Dinarica sa uslugom organske hrane i smještajem u drvenom objektu i sanitarnim prostorijama (kupatilo i WC). Smještaj se sastoji od 3 odvojene prostorije, kuhinje i sanitarnog čvora (kupatilo i toalet posebno za žene i muškarce). U ponudi je domaća hrana (sir, kajmak, mlijeko, surutka, meso domaći med, domaći hljeb -heljda, pšenica, raž). Vlasnik ovoga domaćinstva je Mila Lalović koji posjeduje farmu koka nosilja.
Turistička organizacija Kalinovik
Via Dinarica
Bijela staza je glavna staza „Via Dinarica“ linije koja prati prirodni tok, povezujući najviše vrhove Dinarida.
Bijela staza povezuje najviše vrhove u svakoj od država kroz koje prolazi. Iako se na stazi pruža mnoštvo mogućnosti, poput biciklizma i raftinga, osnovna svrha ove staze je planinarenje. Bijela linija, odnosno staza, u BiH se pruža od Maglića, preko Zelengore, Lelije, Visočice, Bjelašnice, Prenja, Čvrsnice, Vrana, do Kamešnice, što je 334 km obilježene, neprekinute i standardizovane planinarske staze.
Staze Via Dinarica kroz Kalinovik:
Via Dinarica BH-W-11 preko planina Lelije i Zelengore do Nacionalnog parka Sutjeska
Via Dinarica BH-W-10 IzLjute, oko Treskavice, do Kalinovika
Via Dinarica Staza Obalj-Kanjon Neretve-Pridvorica
Speleologija
Pećina Kuk –prirodno dobro od velikog značaja, jedna je među tri u Srpskoj po ljepoti. Nalazi se na Sijeračkim stijenama, u najvišem dijelu kanjona rijeke Bistrice. Ova pećina je pod zaštitom Zavoda za zaštitu kulturno istorijskog i prirodnog nasljeđa Republike Srpske, i spada u prirodno dobro II kategorije.
Prerast Samar na Bistrici – rijeka Bistrica je svojim radom napravila tunelsku pećinu dugu 9 km, tkz. Prerast samar. To je rijedak geomorfoloski fenomen u svijetu.To je veliko brdo sa klisurama kroz koje protiče rijeka Bistrica u dužini od 100m i poslije se opet pojavljuje vani.
Pećina Glavičine – ulaz u pećinu nalazi se u Dobrim vodama kod mjesta Borija u blizini Kalinovika. Speleomorfološki, Glavičina se sastoji od nekoliko velikih dvorana, bogato ukrašenih raznovrsnim formama pećinskog nakita , od kojih dominiraju masivni stalagmiti i pećinski stubovi. Ne postoji podaci u literaturi da su u pećini sprovedena temeljna istraživanja. Ukupna dužina podzemnih kanala je oko 300 metra. U neposrednoj blizini pećine nalaze se pećine Zobnjak i Rakovica, koje su nekada najvjerovatnije bile u morfološkoj vezi sa ovom pećinom. Veliko bogatstvo pećinskog nakita je bilo mamac za posjetioce, koji su pedesetih godina prošlog vijeka znatno oštetili tavanični nakit u ulaznoj dvorani.
.
Gvozno
Malo kraško polje na planini Treskavici, udaljeno od mjesta Kalinovik oko 11 km prema sjeverozapadu. Polje je na jugu i istoku okruženo krševitim brežuljcima, a sa zapada i sjevera se najprije postepeno, a zatim naglo uzdižu šumoviti dijelovi planine. U južnom dijelu polja, u podnožju brda Gradac, na blago uzdignutom terenu, smještena je nekropola sa stećcima. Od kote 1396 (Gradac) udaljena je oko 300 m zračne linije. Kamenolom za stećke 33 Nekropole Gvozno bio je udaljen nekoliko desetina metara jugozapadno od nekropole, u podnožju brda Gradac. Nekropola sa stećcima Gvozno zauzima površinu od 46 x 23 m. Orijentacija stećaka je u smjeru zapad–istok, a manji broj stećaka leži u smjeru sjeverozapad–jugoistok. Između grobova sa stećcima su vidljivi ponegdje i grobovi koji su samo oivičeni kamenjem na površini. Sastoji se od ukupno 87 stećaka; 27 ploča, 54 sanduka, 4 sljemenjaka i 2 spomenika u obliku križa. Evidentirano je 14 ukrašenih stećaka. Među ukrasima se ističu scene lova i plesa, a nekoliko puta se javlja predstava psa. Jedinstveni je prikaz krilatih zmajeva.
Stećci – Čengića bara i Gvozno
Nekropola stećaka Čengića bara. Nekropola se nalazi na blagom uzvišenju u sredini kraškog polja na 1370 m nadmorske visine. Od Kalinovika je udaljena oko 11 km u pravcu jugozapada. Stećci su postavljeni u pravcu zapad–istok i svrstani su u nizove. Spomenici su dobro klesani i očuvani, a izrađeni su od krečnjaka. Majdan se nalazi na udaljenosti od oko 100 metara u pravcu jugoistoka od nekropole. Na lokalitetu se nalaze 52 stećka, 11 ploča, 35 sanduka, među kojima je i znatan broj visokih sanduka sa postoljem i 6 sljemenjaka. Ukrašeno je 19 stećaka: 1 ploča, 12 sanduka i 6 sljemenjaka. Najzastupljeniji motivi su: tordirana vrpca i frizovi sa povijenim trolistovima, zatim slijede motivi štita i mača, biljnih stilizacija, krstova u kružnim vijencima, ptica, jelena i scena lova na jelene te kola i turnira. Na jednom stećku evidentiran je i natpis koji govori da tu leži Stojan Opodinović.
