Nacionalni park Sutjeska obuhvata površinu od 17.250 ha, od čega je više od polovine pokriveno šumama, a ostali dio čine pašnjaci, golet i planinska jezera.
Zatvaraju ga sa istoka Pivska planina (1.775 m) i rijeka Piva do Šćepan-polja, a dalje tok Drine do ušća rijeke Sutjeske, zapadno je masiv Zelengore (2.014 m), povezan sa Lelijom (2.032 m), jugoistočno Maglić (2.386 m), Volujak (2.337 m) i Bioč u Republici Crnoj Gori (2.397m). Ovim predjelom protiče Sutjeska sa više pritoka. Najatraktivnije područje parka je prašuma Perućica (1.291 ha), jedinstvena u Evropi.
Proglašen je nacionalnim parkom 1962. godine. Posebno se ističu prelijepa planinska jezera glacijalnog porijekla, koja su zbog svoje ljepote i atraktivnosti izuzetan turistički motiv ovog predjela, a poznata su još i kao „gorske oči“.
NP Sutjeska gazduje bogatim lovište na površini od 53 240 ha.
Na ovom izuzetnom području, pored prirodnih ljepota, postoje brojni materijalni i istorijski dokazi koji na sebi svojstven način prikazuju istoriju, način življenja i tradiciju ovog kraja.
Veliko bogatstvo koje datira od prije 700 godina jesu nadgrobni spomenici, odnosno stećci, koji će znakovima isklesanim na njima, ispričati Vam svoju priču.
Narod ovog podneblja se bavio stočarstvom o čemu svjedoče katuni-ljetna stočarska naselja. I dan danas stočari ovog kraja, po vjekovnoj tradiciji izgone i čuvaju stoku u vrijeme ljetnog perioda.
Iz novije istorije svojom osobenošću dominira spomenik iz Drugog svjetskog rata koji priča svoju priču-o Bici na Sutjesci i svjedoči o patnjama i stradanju naroda ovog kraja. Spomenik je smješten u memorijalnom kompleksu Tjentište u kome posjetioci mogu obići spomen sobu „Bitke na Sutjesci“ (1943) čiju unutrašnjost krase zidne freske.
Vidikovci
Dragoš sedlo
Od Tjentišta do Dragoš sedla (10 km) vodi prilično dobar makadamski put. Od parkinga na Dragoš Sedlu, stotinjak metara duga staza dovešće vas do Vidikovca. Ispod Vidikovca se odjednom otvara, pomalo zastrašujuća u svojoj ljepoti, duboka, šumovita uvala, gotovo potpuno nepristupačna. U srcu te iskonske ljepote huči vodopad Skakavac stropoštavajući se u ponor sa preko 70 m visine. Na drugoj strani kotline se naglo izdižu kamene litice Volujaka, lijevo se izdiže najveći vrh Bosne i Hercegovine, Maglić, a desno, u daljini, preko kanjona Sutjeske, vide se vrhovi Zelengore. Pogled za nezaborav!!! Pogled sa Vidikovca (Dragoš Sedlo) na Perućicu i vodopad Skakavac, ispunjava čovjeka zadovoljstvom. Taj mali dio iskonske prirode, sa bogatim multifunkcionalnim biodiverzitetom, sačuvan je za sadašnje i buduće generacije. Nadmorska visina vidikovca Dragoš Sedlo je 1306 m.
Beškita
Na putu od Tjentišta do Dragoš Sedla (10 km), par stotina metara prije parking prostora na Dragoš Sedlu, nalazi se početak pješačke staze koja vodi do vidikovca Beškita. Od glavnog puta do vidikovca Beškita potrebno je oko 20 minuta pješačenja. Sa vidikovca, koji se sastoji od dva platoa međusobno povezana stazom, se pruža fantastičan pogled na Perućicu i dolinu heroja – Tjentište. Vidikovac se nalazi na nadmorskoj visini od 1275 m.
Prijevor
Udaljen je od glavnog puta oko 13 km. Put koji vodi ka Vučevu, odvaja se lijevo, a put ka Prijevoru poludesno uranja u gustu šumu, da bi odjednom izbio na plato ispod samog vrha Maglića. Iznad vas Maglić, a ispred se pružio čitav lanac vrhova – od Trnovačkog Durmitora, Studenca i Badnja na Volujaku i Zelengorskih visova u daljini. U ljetnim mjesecima, moguće je svratiti u katune na Prijevoru i jesti domaći planinski sir i kajmak uz hljeb ispod sača. Vidikovac Prijevor se nalazi na 1668 m nadmorske visine.
Borić
Prijatnom stazom od jezera Donje Bare u dužini 400 m ide se ka ivici kanjona Sutjeske, i dolazi se do vidikovca Borić (1680 m/n.v). Sam vidikovac je smješten između Siljevice i Planinice, ali bez obzira što su ovi vrhovi viši od Borića pozicija mu je takva da dominantno „izlazi“ na oštru strminu prema Sutjesci odakle se vidi cijeli kanjon i planine Vučevo, Maglić, Volujak, prašuma Perućica, Dragoš sedlo i Prijevor, dolina Tjentišta, ostaci starih gradova Vratar i Vratac, kao i Kosman. Nadmorska visina vidikovca Borić je 1475 m.
Gradac
U neposrednoj blizini Foče je lokalitet Gradac ili Gradačka stijena, na kojem je nekada bilo utvrdjenje i koje je imalo vojno-osmatračku funkciju. Ovaj vidikovac se nalazi sa lijeve strane Drine, iznad samog gradskog naselja, Najkraći put za Gradac je onaj na lijevoj obali od mosta, kod zgrade Opštine, gdje postoji staza, i uspon traje oko 45 minuta. Sa ove se pozicije pruža pogled ka dolini Drine, u dužini oko desetak kilometara, takođe prema Ćehotini uzvodno 4-5 km, kao i prema vrhovima planina: Maglić, Zelengora, Treskavica , Ljubišnja…
Posebno je lijep pogled na panoramu grada: ušće Ćehotine u Drinu. Nadmorska visina Gradačke stijene je 889m.
Zlatni Bor
U pravcu Pljevalja, na 25. kilometru nalazi se selo Zavait. Od Zavaita se odvaja put desno desetak kilometara do Zlatnog Bora, do same ivice kanjona rijeke Tare. Kao na dlanu vide se kanjoni Pive i Tare kao i sastavci-mjesto nastanka Drine, a u vidokrugu je i srednjovjekovni grad Soko sa manastirom, rezidencija Hercega Stjepana. Ako je lijepo vrijeme moguće je vidjeti vrhove Bjelasice, Komova, Maganika, Durmitora, Ljubišnje, Maglića, Volujaka, Zelengore, Treskavice, Igmana,Bjelašnice, Romanije…
Nadmorska visina ovog vidikovca koji se još zove Strmena stijena je 989 m. U neposrednoj blizini je još jedan, ali samo za alpiniste izazovan vrh, zvani Kuk, sa nadmorskom visinom 1110 m.
Dulin Brijeg
Na pravcu od Foče ka Čelebiću i Pljevljima, na 35-om kilometru u mjestu Borje je raskrsnica puteva. Lijevo se ide ka Čelebiću i dalje ka Rijeci i Pljevljima, a desno put vodi ka Meštrevcu. Desetak kilometara dalje na uzvišenju kod jednog zaseoka, put se račva na lijevo – ka gornjem Meštrevcu i desno – prema Vranovini, gdje se nakon 2,5 km put „izbija“ na plato kanjona Tare kod sela Dulin brijeg. Na samoj površi tog platoa postoji veliki broj vidikovaca (najviši 1384 m/nv) odakle se vide kanjoni Sušice, Tare i Pive, kao i druga strana kanjona na Crnogorskoj teritoriji. U krug se pruža pogled na planine: Durmitor, Bioča, Maglić, Volujak, Zelengora, Treskavica kao i na Pivske planine sa okolnim površima.
Srednja visina ovog platoa kao vidikovca je 1384 m i sa ovog mjesta se prave najljepši snimci kanjona Tare!
Vranovina
Uzvodno od Dulina brijega (tri kilometra), platoom kanjona, nalazi se selo Vranovina. Selo je na samoj granici RS-Crna gora. Nadmorska visina površi je 1340-1550 metara. Na ovom mjestu dubina kanjona Tare je 882m. Samo 150 metara nizvodno je jedan od najljepših vidikovaca sa kojeg se vide kanjoni rijeka Tare ,Pive i Sušice kao i planine koje okružuju ovaj krajolik: Komovi, Durmitor, Maglić, Volujak, Vučevo, Bioča, Zelengora, Treskavica…
Katuni
Planinsko stočarstvo na teritoriji NP „Sutjeska“ je poznato od najstarijih vremena a njime su se bavili Iliri, Vlasi i Sloveni. Izgon stoke na planinu i boravak u katunima tokom ljetnih mjeseci, vjekovna je tradicija koja se održala i do danas.
Danas je unutar NP „Sutjeska“ aktivno još nekoliko katuna na Zelengori, kao i katun na Prijevoru, ispod samog vrha Maglića. Ovdje se mogu sresti najstariji elementi materijalne i duhovne kulture ovih vijekova. Na Prijevoru su izgrađena 3 objekta u stilu autentičnih katuna. Građeni su od kamena i drveta, a unutrašnjost je prilagođena novijim standardima i potrebama turista.
web: NP Sutjeska
Interesantno
Površina
Flora i fauna
Festival
Jezera Zelengore – „Gorske oči“
Voda je izvor života, oplemenjuje prirodu upotpunjujući njenu čistu ljepotu. Posebnu draž Zelengori daju njene „gorske oči“ – bistra glacijalna jezera, smještena u samim podnožjima njenih vrhova. Ova jezera su pravi biseri rasuti božjom rukom i kao takva predstavljaju pravi raj za istinske ljubitelje prirode. Prirodno okruženje jezera je netaknuta priroda koja daje veličanstven okvir prizoru čiste vode. Ovakav prizor u današnje vrijeme je veoma teško pronaći – te čarobne slike jezera, okrunjenih veličanstvenim planinama i divljom prirodom.
Orlovačko jezero
Glacijalno jezero na nadmorskoj visini od 1500m, smješteno između vrhova Ljeljena (1765m), Orlovca (1965m) i Stoga (821m). Dužina jezera je oko 250m, širina oko 120m i dubina do 4 m. U jezeru žive potočna pastrmka, jezerska zlatovčica i ubačena kalifornijska pastrmka.
Donje bare
Nalazi se u podnožju sjeveroistočne strane Trnovice sa vrhom Planinica (1722m). Na sjeveroistočnoj strani jezera se prostiru planinske livade u čijim su udubljenjima grupisane male bare bogate barskom florom. Jezero je na oko1500m nadmorske visine, dugo 200m, široko 140m, sa najvećom dubinom 4m. Jezero prima izvorsku vodu s više strana, a između ostalog i sa jednog od najvećih izvora koji se nalaze na zapadnoj strani. Voda iz jezera otiče podzemnim kanalima.
Gornje Bare
Ovo jezero smjestilo se na istočnim padinama Uglješina vrha (1858m), planinskog masiva Tovarnice, između vrhova Dobre (1795m) i Planinice (1722m). Jezero je udaljeno oko 2km vazdušne linije od Donjih bara na nadmorskoj visini od 1550m. Veći dio jezera je obrastao barskom florom.
Crno jezero
Nalazi se u pješčarskoj kotlini sjevero-zapadnih padina Zelengore, ispod Vrbničkih Koliba (1622m), na nadmorskoj visini od 1450m. Kotlina jezera je jajolikog oblika, a dužina je 80m, sa dobinom od 1-1,5m. Obala jezera je močvarna, crni humus pokriva ne samo obalu već i dno, pa je zbog toga dobilo i ime. Sa sjevero-zapada se spuštaju strane Orlovače obrasle smrčom, a na jugoistočnoj strani je bukova šuma, koja dopire skroz do jezera.
Bijelo jezero
U šumovitom kraju sjeverozapadnih padina Zelengore smjestilo se Bijelo jezero, okruženo vrhovima planine Orlovače (1960m) i masivom Trebove sa visovima, na nadmorskj visini od 1417m. Jezero je okruglog oblika sa prečnikom oko 400m i maksimalne dubine 4m. Na dnu jezera je pločasto bijelo kamenje sa pijeskom, a sa jugoistočne strane u jezeru se nalazi izvor. Na sjevernoj strani iz jezera voda otiče jarkom u obliku malog potočića.
Štirinsko jezero
Najveće jezero na Zelengori, vrlo plitko i ne zamrzava se do dna. Jezero se nalazi na visini 1677m. Dužina jezera je 600m, širina 350m, sa najvećom dubinom oko 2,5m. Obale jezera su blagog nagiba, pokrivene žućkasto-sivim pijeskom, izlizanim kamenjem i obrasle su širokim pojasom vodene trave u kojoj se legu divlje patke. Jezero se nalazi ispod sjeveroistočnih ogrnaka Durmoskih planina, između visova Klek (1810m) i Osredak (1832m).
Kotlaničko jezero
Nalazi se na nadmorskoj visini od 1514m, udaljeno oko 4km južno od Štirinskog jezera. Kotlaničko jezero leži između Dumosa (1879m), Prutače (1813m), Kleka (1810m) i Zimovače (1783m). Dužina jezera je 300m a širina 80-120m. U južnom dijelu jezera, ispod stijena kod velikog kamena, uvire u krastnu jamu i po pricanju starosjedioca javlja se u vidu izvora oko 5km južnije u mjestu Pridvorica. Jezero je kruškastog oblika, a najveća dubina je blizu 7m. Voda ima prirodno zelenkastu boju smaragda, koju dobija od refleksa biljaka, koje pokrivaju gotovo cijelo jezero.
Borilovačko jezero
Borilovačko, odnosno Jugovo jezero je jedino vještačko jezero na Zelengori. Okruženo je vrhovima Kalelija i Stog. Dugo je oko 250 m i široko oko 100 m. Nalazi se na oko 1450 m nadmorske visine. Jezero se svake godine poribljava kalifornijskom pastrmkom. Udaljeno je od Čemerna 24 km i do jezera vodi makadamski put.
Kladopoljsko jezero
Nalazi se na Kladovu Polju, u prelijepom kanjonu. Okružuju ga Muravska strana (1602m) i Planinica (1583m). U jezero se uliva veliki broj potoka tokom cijele godine. Voda iz jezera ističe u vidu potoka i ponire. Čudan naziv jezera potiče od velikog broja trupaca (klada) koje se nalaze na samom dnu jezeru. Ne zna se tačno odakle su klade jer u okolini jezera ne postoji šuma.