Novi Grad

Dobrodošli u Novi Grad

Na krajnjem sjeverozapadnom dijelu Republike Srpske, u graničnom dijelu sa R.Hrvatskom, na rijekama Uni i Sani, smješten je Novi Grad, jedan od najstarijih i najslikovitijih krajiških gradova. Opjevan u mnogim pjesmama inspirisanim ljepotama rijeke Une, Novi Grad, oduvijek je bio protkan prirodnim ljepotama. Od pradavnih vremena priroda je bogato darivala ovaj kraj svakom ljepotom: žuborom bistrih voda, mirom zelenih gajeva, plodnošću cvijetnih polja, pitomošću valovitih brijegova Podgrmeča i Potkozarja.

 Novogradska sela predstavljaju spoj oaza zelenila, mira i ekološki čiste i zdrave sredine i starih seoskih imanja, starinskih kuća brvnara i šeperuša, mlinova vodeničara, starinskih tkalačkih stanova, izvorne narodne nošnje i običaja, starih muzičkih instrumenata i gastronomije, te tako predstavljaju pravi raj za ljubitelje prirode i sela..

Veliki je broj razloga zbog kojih ćete biti posebno šarmirani posjetom Novom Gradu, malom gradu velikog srca. Pružiće vam mogućnost da uživate u njegovim pričama i osjetite lokalni duh mještana, koji će vas uvijek dočekati raširenih ruku.

Kultura

Novi Grad se prvi put u dokumentima pominje 1217. godine, mada se istoričari priklanjaju mišljenju da je grad osnovan 1280. godine. Da je njegovo šire područje bilo naseljeno još u antičko doba, svjedoče o tome arheološka nalazišta u selu Donji Rakani i u dolini rječice Japre.

Novi Grad je prepoznatljiv po svojim kulturno-istorijskim znamenitostima:

Stara gradska vijećnica – sagrađena 1888. godine u pseudomavarskom stilu. Zgrada je karakterističan primjerak svoje epohe – odnosno perioda austro-ugarske okupacije ovog područja. Bez obzira na njene relativno male gabarite, zbog svoje dekorativnosti i upečatljivosti, ona se ubraja u red najskladnijih objekata na cijelom prostoru BiH. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika je 2006. godine u Sarajevu, donijela Odluku kojom se Istorijska građevina – Vijećnica u Novom Gradu proglašava nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.

Narodna biblioteka Novi Grad je najstarija kulturna institucija u gradu. Naime, u biblioteci se čuvaju stare i vrijedne knjige sa pečatom Srpske čitaonice iz 1899. godine. Zgrada u kojoj je smještena biblioteka odlikuje se dekorativnom arhitekturom iz perioda austrougarske vladavine, i kao takva izuzetan je turistički potencijal grada. Pored svakodnevnog rada sa čitaocima, blioteka organizuje književne večeri, promocije knjiga, izložbe posvećene znamenitim ličnostima, te aktivno učestvuje na promovisanju svih kulturnih dešavanje u opštini Novi Grad.

Gradski Kej –Jedna od najvećih atrakcija Novog Grada je poznata tri kilometra duga i kamenom ozidana obaloutvrda ili glasoviti novski “Kej”, s alejom sjenovitih kestena i mirisnih lipa. Njegova je izgradnja imala više faza: glavne radove započela gradska uprava u austrijskom razdoblju od 1903. do 1906. godine, a nastavila kraljevska vlast od 1934. do 1937. godine. Preostali neozidani međuprostor s nešto povišenom obalom je nakon velikih poplava 1954. i 1955. godine dozidala tadašnja vlast, a uzvodni vidorijski dio ozidan je poslije izgradnje hotela 1985. godine. Nakon ovih radova “Kej” je kao čuveno šetalište napokon dobio svoju cjelovitost, s neizbježnim prekidom kod mosta na Uni i Stare gradske vijećnice.

Spomenik “Majka partizanka” – Monumentalni spomenik Majci partizanki, rad Marijana Kockovića, podignut je 1964. godine i predstavlja kompoziciju koju čine bronzana statua majke partizanke, 10 m dug kameni reljef sa prikazom toka NOB-e i granitni kubus sa uklesanim stihovima iz poeme Skendera Kulenović „Stojanka majka Knežpoljka“.

Za kulturu grada veliki značaj ima još jedan nacionalni spomenik BiH, Legat Stojana Ćelića. Može se viđeti u Gradskoj galeriji, a čini ga 41 đelo: 4 ulja na platnu, 6 crteža i 31 grafika.

Priroda

Rijeka Una je dobila ime od starih Rimljana, koji su, po prvi put ugledavši njenu živopisnu ljepotu i čuvši žubor njenih slapova, uzviknuli “UNA” što bi prevodu značilo “jedna”, “jedina” ili “jedinstvena”. Ukupna dužina rijeke Une je 207 km, a dužinom od 35 km protiče kroz novogradsku opštinu.

Rijeka Una prepoznatljiva je po živopisnoj ljepoti, smaragdnozelenoj boji vode, velikom broju sedri i žuboru njenih slapova koju upotpunjuje netaknuta priroda. Možete rezervisati neki od smještajnih kapaciteta i uživati uz riječnu ljepoticu, koja je sa svoja 220C ljeti veoma ugodna za osvježenje u Novom Gradu.

Jedna od avantura u kojoj biste trebali učestvovati je internacionalna manifestacija „Una regata-Lađom niz Unu“ koja polazi od entitetske linije i završava se u Hrvatskoj Kostajnici. Svake godine broj učesnika manifestacije se povećava sa turistima koji dolaze iz Mađarske, Njemačke, Švedske, Slovenije, Holandije i drugih zemalja Evrope.

Unskom lađom, koja je prepoznatljiva na ovoj rijeci, moguće je spuštanje mirnijim tokom kroz novogradsku opštinu. Tokom lađarenja obavezna su zaustavljanja i fotografisanja na brojnim slapovima, sedrama, unskim adama kao i organizovanje ručka u prirodi okruženoj Unom. Posebno će vam se sviđeti plaže uz Unu, koje će vas na svakom koraku mamiti svojim čarobnim bojama i razbiti vam u glavi naučeno u đetinjstvu da su sve rijeke plave, jer sa Unom to nije slučaj. Ona je zelena, plava, tirkizna… Za one malo hrabrijeg duha ovakav obilazak se može uraditi kajakom i kanuom.

Avantura

Maraton „Stazama Branka Ćopića “

Maraton „Stazama Branka Ćopića“ organizuje Atletski klub „Sloboda“ u saradnji sa opštinama Novi Grad i Krupa na Uni. Ova sportsko-rekreativna trka predstavlja jedini maraton koji se održava na prostorima BiH, te okuplja oko 200 sportista iz Republike Srpske, BiH, Hrvatske, Srbije, Makedonije i drugih zemalja. Maraton se održava krajem maja sa dužinama od 42 (maraton) i 21 km (polumaraton).

Internacionalna manifestacija “Una regata – lađom niz Unu”

Internacionalna „Una Regata“ se odvije u dvije etape: 1. Od Blatne do Novog Grada i 2. Od Novog Grada do Hrvatske Kostajnice. Manifestacija se održava krajem jula a okuplja oko 400 učesnika iz Republike Srpske, BiH, Hrvatske, Srbije, Slovenije i drugih zemalja. Učesnici se spuštaju rijekom Unom gumenim čamcima, kajacima, kanuima kao i unskom lađom koja predstavlja svojevrsni brend novogradske opštine.

Gastro

Pored prirodnih i kulturno-istorijskih znamenitosti, posjetiocima Novog Grada će se sigurno veoma dopasti tradicionalna krajiška kuhinja. Neodoljivo ukusna i izuzetno pikantna krajiška jela pravi su užitak za sva čula.

Stanovnici Novog Grada uživaju u pripremi i konzumiranju hrane, često praveći tradicionalne specijalitete po starim porodičnim receptima, koji se prenose sa generacije na generaciju.

Ponudom kuhinja novogradskih restorana dominiraju tradicionalna domaća jela, poput cicvare, domaćih uštipaka, domaćeg sira i kajmaka, domaćeg hljeba, ćevapa, raznih čorbi, te poznate marinirane unske ribe, čiji su autentični ukusi i svojevrsni recepti posljedica različitih stranih uticaja prisutnih na ovim prostorima tokom više vijekova.

U proizvodnji domaćih proizvoda posebno se ističe poljoprivredna zadruga „Agrojapra“, koja proizvodi jestiva hladno cijeđena ulja od suncokreta i bundeve, integralna pšenična, kukuruzova, bundevina, heljdina i raževa brašna, te sušeno voće i čips od jabuke.

Turistička organizacija Novi Grad

Novi Grad turizam

Stara gradska vijećnica

Sagrađena 1888. godine u pseudomavarskom stilu. Zgrada je karakterističan primjerak svoje epohe – odnosno perioda austro-ugarske okupacije ovog područja. Bez obzira na njene relativno male gabarite, zbog svoje dekorativnosti i upečatljivosti, ona se ubraja u red najskladnijih objekata na cijelom prostoru BiH. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika je 2006. godine u Sarajevu, donijela Odluku kojom se Istorijska građevina – Vijećnica u Novom Gradu proglašava nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine. Danas se u zgradi Stare gradske vijećnice nalazi Muzej i Turistička organizacija opštine Novi Grad.

Rijeka Una

Rijeka Una je dobila ime od starih Rimljana, koji su, po prvi put ugledavši njenu živopisnu ljepotu i čuvši žubor njenih slapova, uzviknuli “UNA” što bi prevodu značilo “jedna”, “jedina” ili “jedinstvena”. Ukupna dužina rijeke Une je 207 km, a dužinom od 35 km protiče kroz novogradsku opštinu. Cijelim dijelom toka kroz ovu opštinu, Una teče kao granična rijeka između Bosne i Hercegovine – Republike Srpske i Republike Hrvatske. Najveća pritoka Une na ovom prostoru je rijeka Sana, a zatim i rječica Vojskova, koja je druga po veličini rječica na novogradskoj opštini. Doživljaj koji oduzima dah prepoznatljiv je po živopisnoj ljepoti, smaragdnozelenoj boji vode, velikom broju sedri i žuboru njenih slapova koju upotpunjuje netaknuta priroda.

Rijeka Sana

Sana izvire iz tri jaka kraška vrela, na kraškoj visoravni kod sela Donja Pecka – Jasenovi Potoci, u blizini Šipova.  Nakon, otprilike, 1,5 km ova tri vrela se spajaju u jedan tok. U donjem toku, od izvora pa sve do Ključa, Sana je veoma hladna i čista rijeka. U toku od Ključa do Sanskog Mosta se može okarakterisati kao prelazna rijeka i u tom dijelu toka, u mjestu Vrhpolje, Sana prima svoju najveću pritoka, rijeku Sanicu koja dotiče iz pravca Grmeča. Od Sanskog Mosta pa dalje, Sana gubi sve odlike kraške rijeke i poprima odlike normalnog riječnog toka.Sve do Prijedora, tok rijeke Sane zadržava pravac od juga prema sjeveru. U Prijedoru Sana pravi ugao od tačno 90 stepeni i otiče na zapad prema Novom Gradu. 300m prije nego što promjeni tok prema zapadu, u Sanu se ulijeva njena desna pritoka Gomjenica. Na samom ulazu u Novi Grad nalazi se i ušće Sane u Unu, a uz Unu i Neretvu smatra se jednom od najljepših i najčistijih rijeka u BiH.

Lješljani

Prirodna voda iz SRC “Lješljani” spada u natrijumhloridne hidrokarbonatne hipotermalne visokoalkalne vode, a sadašnji izvor ima temperaturu od 31-35.°C. Dosad je dokazano da ljekovitost Banje Lješljani doseže još od Rimskog perioda, a dokaz o njenoj prvoj primjeni datira još iz 1878. godine kada su Austrougari prvi put testirali ovu vodu u Beču. Pisanih dokumenata o ljekovitosti vode nema, ali u narodu postoji više legendi. Jedna legenda kaže: “Imao jednom jedan seljak konja kojeg je napala neka strašna kožna bolest. Kako je ovaj seljak kao i većina stanovništva bio siromah nije bio u mogućnosti da mu pronađe bilo kakav lijek, pa ga je na svoju veliku tugu pustio na milost i nemilost šumama Potkozarja. Lutajući tako kroz šumu, konj je naišao na izvor vode Lješljani i nakon nekog vremena vratio se svom gospodaru živ i zdrav”.