Dobrodošli u Rogaticu
Ušuškana u šumskim planinskim predjelima isprescjenim čistim planinskim rijekam bogatim ribom, opština Rogatica je područje bogato ne samo prirodnim već i kulturno-istorijskim atrakcijama. Nekada nadaleko čuvena po svojoj ergeli u Borikama gdje su se uzgajali arapske I bosansko-brdske pasmine konja, a boravile razne poznate ličnosti, a Bijelo Dugme zajedno sa pjesnikom Duškom Trifunovićem snimilo pjesmu za svoj drugi album „Šta bi dao da si na mom mjestu“. Poznata pjesma „Požurite konji moji“ koju je snimilo „Bijelo dugme“, nastala je na Borikama.
U zvaničnim dokumentima, prvi put, kao naselje i urbani centar, Rogatica se pominje u 15. vijeku, a grad je ime dobio po porodici sličnog imena, Rogatići, dok se od 16. vijeka, u periodu turiske vladavine spominje i kao Čelebi Pazar. Brojni stećci na mnogim lokalitetima u okolini Rogatice svjedoče o prošlosti ovoga kraja.
Čuveni kameni most na rijeci Žepi, čiju je ljepotu opisao nobelovac Ivo Andrić, nalazi se na 35km sjeveroistočno od Rogatice. Podizanje ovog mosta dovodi se u vezu sa izgradnjom mosta Mehmed-Paše Sokolovića u Višegradu, te se predpostavlja da je završen u drugoj polovini 16. vijeka.
Priroda
Fascinantna priroda ovog kraja dobila je potvdu 2021.godine kada je proglašen Park prirode Prača. Park prirode se nalazi na teritoriji opštine Rogatica, a obuhvata srednji dio toka i sliva rijeke Prača. Ukupna površina Parka prirode je 4.067,89 ha.
Park prirode Prača obiluje kako prirodnim tako i društevnim objektima. Mnogobrojne pećine od kojih su najznačajnije Govještica, Banj stijena i pećina Golubović, predivni vidikovci, strme litice kanjona, bogatstvo faune ptica (prko 85 vrsta),medveđa lijeska (drvo staaro preko 450 godina, visine 14m, bogate krošnje, pravi je kuriozitet samim tim što je životni vijek ove enddemske vrste u prosjeki 200 godine), srednjovijekovni grad Borač, nekrople stećaka…. su ono što ovaj Park prorode čine izuzetno vrijednim i interesantnim za posjetiti.
Kultura
Ljudska naselja na ovom prostoru datiraju još iz praistorijskog doba. Po svojoj prošlosti, u pogledu slovenskih naselja, ovo područje spada u regiju vizantijsko-orijentalnog nasljeđa.
Rogatica, kao naselje i urbani centar, spominje se u zvaničnim dokumentima prvi put još 1425. godine.
U Rogatici se nalazi 88 lokaliteta stećaka sa 2 628 stećaka od čega oko 176 ploča, 2165 sanduka, 264 sljemenika i 23 stubova. Po brojnosti stećaka Rogatica se nalazi na drugom mjestu u Republici Srpskoj, a na trećem u Bosni I Hercegovini. Stećci su grupisani oko starih naselja i u njima su manje ili veće nekropole. Najviše ih je u okviru nekropole Borak sa 212 stećaka, koja je od 2008.godine proglašena nacionalnim spomenikom BiH. Posebnost rogatičkih stećaka je u njihovoj raznovrsnosti, kako prema obliku, reljefu, simbolima, dekoracijama i pisanim porukama. Sa područja Rogatice u baštu Zemaljskog muzeja u Sarajevu preneseno je šest stećaka koji predstavljaju najreprezentativnije spomenike o običajima, pismenosti i umjetničkim težnjama žitelja ovog kraja.
U parku Doma zdravlja u Rogatici formirana je mala kolonija kamenih spomenika–lapida koji potiču iz antičkog doba i predstavljaju dragocjene dokumente o životu i razvoju grada iz tog perioda.
Najčuveniji kulturno-istorijski spomenik Rogatice zasigurno je most na Žepi.Zbog svih karakteristika ovog dobra, proglašen je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.
Avantura
Brda kojima je okružena Rogatica idealna su za višesatne šetnje. Za ljubitelje avantura, Rogatica je idealno mjesto: pećine, brzaci, nepregledne šume.
Područje opštine Rogatica se nalazi na planinarskoj Zelenoj stazi Via Dinarika, ali takođe, i na ruti brdskog biciklizma Visegrad-Kanjon Prače- Sarajevo-Morine- Blagaj-Stolac-Dubrovnik.
Rogatica je sa Višegradom povezana planianrskom stazom koja se iz Višegrada penje prema Sjemeču i pruža divan pogled na okolna brda i poljane. Ova planinarska staza prolazi iz Andrićgrada u Višegradu.
Nezaboravna kajak/kanu avantura kroz kanjon rijeke Prače koja prati i ostatke stare Austougarske pruge i prolazi tik pored najduže pećine Govještice. Strme litice obrasle su šumom hrasta, bukve, graba, jasena, crnog bora i raznim grmolikim vrstama, upravo ta dionica rijeke Prače je najljepša za spuštanje niz njen vodotok. Tehnički nedostatak za ljubitelje brzih voda rijeka Prača nadoknađuje sa ljepotom svoga kanjona i konstantnim tokom.
Gastro
Romanijski skorup kajmak i hercegovački med jedini su brendirani prehrambeni proizvodi iz Republike Srpske, čime su dobili šansu da se svojom jedinstvenošću predstave svim ljubiteljima autentičnih domaćih proizvoda, ovim proizvodima bi se uskoro trebao pridružiti i čuveni borički krompir.
Odvajkada su ljudi u selima na hiljadu metara nadmorske visine uzgajali krompir da bi prehranili obično višečlane porodice. Borički krompir je brend opštine Rogatica, posebno ukusan zbog predjela u kojima se uzgaja. Pogodan je i za pečenje i kuvanje, a najpoznatiji kulinarski specijalitet je pečeni ili kuvani krompir sa mladim skorupom-kajmakom i kao prilog uz svinjsko ili jagnjeće pečenje koje služi skoro svaki ugostiteljski objekat ali i cicvara u medu, uštipci I pura sa kajmakom..
Ukoliko boravite u seoskom domaćinstvu Ziličina svakako naručite neko od tradicionalna jela kao što su pura, cicvara, pita i meso ispod sača, uštipci sa kajmakom, domaći krompir sa kajmakom, kao i domaće rakije, vina i sokovi, koji su ponos domaćina i jedan od bitnih razloga zbog kojih gosti posjećuju ovo mjesto već godinama.
Turistička organizacija Rogatica
Banja Stijena
koju još nazivaju i Mračna pećina dužine je 1 200 m. Po bogatstvu i raznovrsnosti pećinskog nakita zasigurno je jedna od najljepših u Republici Srpskoj. Uz brojne bigrene kade, salive, stalaktite, pećinske stubove i heliktite posebno je interesantna vrsta nakita “pećinsko mlijeko” koje se nalazi na kraju ulaznog kanala.
Govještica
Najznačajniji pećinski sistem Govještice, koji sa dužinom od 9 870 m predstavlja najdužu pećinu u Republici Srpskoj i Bosni i Hercegovini.
Pećinski sistem Govještice je u proteklom period istražen u jednom dijelu te su pronađeni ostaci pećinskog medvjeda kao. Sam pećinski sistem karakterišu vodeni tokovi i više jezera, pećinske endemske vrste.
Most na Žepi
Najčuveniji kulturno-istorijski spomenik Rogatice zasigurno je most na Žepi.
Rijeka Žepa udaljena je 35 km od Rogatice i nalazi se u živopisnoj kotlini, okružena sa svih strana visokim planinama. Njen istočni dio leži na lijepoj obali Drinskog jezera, pa joj to omogućava i posebnu vodenu vezu sa susjednim gradovima. Kanjonom Drine, u kom se plavi ukroćena rijeka, plove čamci i brodice od Višegrada do Bajine Bašte. Izuzetno privlačna lovcima i ribolovcima i sa mnoštvom turističkih motiva kao što su: Andrićev most („Most na Žepi“), srednjevjekovni grad Vratar, vrelo rijeke Žepe, nekropole stećaka.., Žepa upotpunjuje turističku ponudu Rogatice.
Čuveni kameni most na rijeci Žepi čiju je ljepotu sjajno opisao naš nobelovac Ivo Andrić nalazi se 35 km sjeveroistočno od Rogatice. Podizanje ovog mosta dovodi se u vezu sa izgradnjom čuvenog mosta Mehmed – Paše Sokolovića u Višegradu (XVI vijek). Ovaj most na istoimenoj rječici, prvobitno je sagrađen u blizini ušća Žepe u Drinu, premošćavajući usku klisuru. Pretpostavlja se da ga je sagradio učenik Mimara Sinana, graditelja višegradskog mosta.
Izgradnjom HE Bajina Bašta most je bio ugrožen, te je demontiran i rekonstruisan na drugoj lokaciji, nekoliko kilometara uzvodno. Početkom 2005. godine proglašen je nacionalnim spomenikom. Na novoj lokaciji nije izgubio ništa od svoje autentičnosti, sačuvan je u svom prvobitnom stanju i ljepoti.
Borike
Na oko 18 km sjeveroistočno od Rogatice, na 1100 m nadmorske visine, nalazi se pravi raj za ljubitelje prirode . Borike su prava vazdušna banja, bogate šumskim predjelima punim divljači i livadama na kojima rastu mnoge vrste ljekovitog bilja. Pravi su raj za sve koji žele da pobjegnu od gradske vreve i buke, da uživaju u šetnjama prirodom, sakupljaju ljekovito bilje, šumske plodove, gljive, ili da se bave lovom i ribolovom,biciklizmom ili jahanjem.
Još davne 1895. godine na Borikama je osnovana ergela za uzgoj bosansko-brdske i arapske rase konja, jedina ove vrste na Balkanu. Ona pruža i usluge škole jahanja, a u mogućnosti ste da uživate i u vožnji kočijama po ovim živopisnim predjelima ljeti, kao i u saonicama zimi.
Na Borikama se nalazi Hram Svetih apostola Petra i Pavla koji je sagrađen 1909. godine, a osvećen 1911. godine.
Pravoslavno stanovništvo spojilo je vjersku tradiciju ovih krajeva sa zabavom, kreirajući manifestaciju na kojoj se predstavljaju srpska folklorna društva, zdravičari, narodne pjevačke i sviračke grupe, narodne nošnje, zanatlije itd.
Seosko domaćinstvo Ziličina
Za odmor i avanturu predlažemo da posjetite seosko domaćinstvo Ziličina koji se nalaze u srcu netaknute prirode, na obroncima gore Romanije.
Okruženi šumom i livadama, uz samu riječicu Rakitnica koja je toliko čista da se može piti, izgrađen je objekat u planinskom stilu od drveta . Unutrašnjost soba i restorana je takođe od drveta sa zelenom stolarijom koja vas vraća u vremena kada ste boravili u selima kod svojih baka i djedova.
Seosko domaćinstvo Brkić Ziličina raspolaže sa smještanim kapacitetima od 10 kreveta, te restoranom koji može primiti 60 osoba u zatvorenom i oko 40 u ljetnoj bašti. Gosti kompleksa mogu uživati u odbojci na pijesku, malom fudbalu, jahanju konja, kao i šetnji kroz šumske predjele i planinarenju na obližnje vrhove rutama koje su dio zelene staze Via Dinarike.
